Verslag en foto’s zijn gemaakt door Jan van ’t Verlaat — met dank. Deze reis was het begin van een mooie vriendschap tussen ons.

Een vijfdaagse reis aan boord van de Alvracht 11, van Zwijndrecht naar Monheim en terug. Een tocht van ruim 540 kilometer over de drukste vaarwegen van Europa, met prachtige foto’s en een uniek kijkje in het leven aan boord.

---

De opvarenden:

• Kapitein Jos Telleman
• Stuurman Gerhard Beverdam
• Matroos Tom Bodde
• Passagier Jan van ’t Verlaat

Traject:

• Zwijndrecht – Monheim (met bietmelasse): 272 km
• Monheim – Spyck (leeg): 150 km
• Spyck – Zwijndrecht (met lijnolie): 122 km

Vertrek richting Gorinchem

Op dinsdag 21 april 1987 vertrekt de Alvracht 11 vanuit Zwijndrecht richting Monheim. Het weer is rustig en de rivier is goed bevaarbaar. De bemanning maakt het schip gereed en de motor wordt warmgedraaid.

Na het verlaten van Zwijndrecht vaart de Alvracht 11 langs Dordrecht en vervolgt de reis richting de Boven‑Merwede. Het verkeer is rustig en de omstandigheden zijn ideaal.

dinsdag, 06.30 uur

Er zijn die ochtend, vlak na de Paasdagen, meer schepen met lading naar het achterland vertrokken. We worden al snel ingehaald door een tanker en een drogeladingschip, waarvoor de Alvracht 11 even vaart mindert, omdat deze schepen anders door de zuiging van onze waterverplaatsing bij ons zouden blijven hangen.

dinsdag, 07.30 uur

Het is net licht geworden.
De splitsing van de Boven‑Merwede in de Nieuwe‑Merwede en Beneden‑Merwede bij Werkendam (km 961) wordt gepasseerd. In opdracht van Rijkswaterstaat wordt hier de rivier door particuliere zandschippers uitgediept.

Gorinchem naar Tiel

dinsdag, 09.00 uur

We varen inmiddels op de Waal boven Gorinchem. De Zwitserse tanker RSK Tank 37 van rederij Dettmer is ons zojuist aan stuurboordzijde gepasseerd, terwijl de Alvracht 11 een tijdje aan de bakboordswal heeft gevaren. Op het moment van de foto draaien we juist bij om langs de stuurboordwal achter de Dettmer‑tanker verder te varen.

De bochtaanwijzer onder het stuurrad laat zien dat de automatische piloot enkele graden naar stuurboord staat ingesteld. De Alvracht 11 vaart verder over de Waal, langs Tiel, Zaltbommel en Nijmegen. De stroming zit mee en de snelheid blijft mooi constant.

De Alvracht 11 vaart verder over de Waal, langs Tiel, Zaltbommel en Nijmegen, op weg naar de Duitse grens. De stroming zit mee en de snelheid blijft mooi constant.

dinsdag, 10.15 uur

We komen dichter bij de bruggen van Zaltbommel.

dinsdag, 10.30 uur

Ons schroefwater verraadt behoorlijk wat kracht, maar onze 600 pk valt toch in het niet bij de 6000 pk waarmee de Franse duwboot Albert Auberger (nu Herkules II, ENI 01820014) zijn vier geladen bakken voortstuwt.

Toch wist de duwboot ons pas weer in te halen zo’n 52 km na Dordrecht, waar wij dankzij een snelle start hem voorbij konden varen toen hij vanwege zijn hoogte moest wachten voor de spoorbrug.

Bij km 911 ligt de brug over de Waal bij Tiel. Met een snelheid van bijna 10 km/uur laten we ook deze brug langzaam achter ons.

dinsdag, 12.45 uur

Foto’s boven en onder: bij km 911 ligt de brug over de Waal, bij Tiel. Met een snelheid van bijna 10 km/uur laten we ook deze brug langzaam achter ons.

Op de vier foto’s hieronder legt de drinkwaterboot aan om ons van drinkwater te voorzien.

dinsdag, 13.00 uur

Via de marifoon heeft Jos Telleman de drinkwaterboot uit Beneden‑Leeuwen opgeroepen. Nadat deze eerst de voor ons varende Albert Auberger van drinkwater heeft voorzien, zijn wij aan de beurt. De drinkwaterboot vaart een stukje met ons mee, langszij gekoppeld aan de tanker.

Tom staat al klaar met het touw om de waterboot vast te maken.

Tom gooit de tros om de bolder van waterboot en Gerhard staat klaar om boodschappen te doen.

De schipper van de waterboot begeleidt de waterslang die naar de bakboordzijde van de Alvracht 11 wordt getrokken.

Gerhard betaalt de schipper van de waterboot voor het water en de boodschappen.

dinsdag, 13.15 uur

Juist wanneer we weer vaart zetten nadat de drinkwaterboot is losgekoppeld, worden we ter hoogte van Ochten opgelopen door de Alvracht 17 (II). Op de achtergrond is nog steeds de brug van Tiel zichtbaar.

Vanuit de stuurhut wisselt Jos Telleman via de marifoon enkele nieuwtjes uit met de kapitein van de voorbijvarende tanker van dezelfde rederij: wat de bestemming is, welke vracht, en dat hij een “passagier” aan boord heeft.

dinsdag, 15.30 – 15.45 uur

De Alvracht 11 nadert Nijmegen (foto boven) en passeert de stad (onderste foto). Op de foto hierboven haalt de lege — en daardoor snel tegen de stroom varende — Dintelkade van de Nederlandse rederij De Beyer ons in voor de spoorbrug, waarover een trein richting Arnhem spoedt. Op de foto hieronder bevindt dit schip zich al bij de verkeersbrug.

Nijmegen naar Rees

Na Nijmegen vaart de Alvracht 11 richting de Duitse grens. De rivier wordt drukker bevaren en de tegenstroom neemt toe. Aan stuurboordzijde schuift de Ooijpolder voorbij, met daarachter de heuvels van Berg en Dal die langzaam uit beeld verdwijnen.

dinsdag, 16.30 uur

De bocht van Erlecom is bij de scheepvaart berucht vanwege aanvaringsgevaar. We varen aan de ‘verkeerde wal’, met het blauwe bord naast de stuurhut uitgeklapt en het knipperlicht in werking. door de bocht van Erlecom. Voor ons vaart de Duitse tanker Dettmer-tank 13 eveneens “aan de verkeerde wal” stroomopwaarts. De tegenligger, het rivier-zee-schip Lucky Star uit Hamburg zal ons stuurboord op stuurboord passeren. Onze snelheid is inmiddels vanwege de stroom terug gezakt naar ruim 9 km/uur, ondanks het feit dat we de sterkste stroom vermijden door de bocht van Erlecom “aan de verkeerde wal” te nemen.

Bij Emmerich passeert de Alvracht 11 de imposante hangbrug, die met zijn rode pylonen al van verre zichtbaar is. De rivier is hier drukker: duwstellen, tankers en containerschepen wisselen elkaar in hoog tempo af. De stroming blijft gunstig en de snelheid blijft mooi constant.

dinsdag, 19.30 uur

In de avondzon ligt Emmerich te blinken. We varen inmiddels in Duitsland. Via de marifoon heeft Jos Telleman mijn paspoort-gegevens al aan de douane doorgegeven, maar nu moeten de douane-formaliteiten voor de lading nog worden vervuld. Aan boord heerst een duidelijke spanning of we daarvoor nog op tijd in Emmerich kunnen aanleggen, want de douane sluit daar al om half acht voor twaalf lange uren (aan deze internationale vaarweg!). Door het wassende water zat het wat tegen met de snelheid op deze dag en heeft de Alvracht 11 er iets langer over gedaan dan normaal.

We liggen nog niet vast wanneer Gerhard Beverdam al met de vrachtpapieren naar het douanekantoor rent. Het lukt, waardoor we vandaag nog een stukje verder richting Rees km 838 kunnen varen en morgenochtend vroeg al kunnen starten. Even na 19.30 uur zijn we alweer onderweg naar Rees waar we om 21.00 uur ten anker gingen.

Rees naar Duisburg-Ruhrort

woensdag 22 april 1987

Om 05.45 uur am vanochtend de ankers gelicht bij de stad Rees, waar we gisteravond op stroom ten anker waren gegaan bij km 838.
Even na zessen zien we de zon opkomen. We hebben er dan de vaart al weer even in.

woensdag, 09.15 uur

Voor onze ogen speelt zich een tafereel af dat aan boord voor flink wat hilariteit zorgt; de man in de stuurhut van de duwboot Lehnhering 16 wil blijkbaar eens laten zien hoe hij 4300 paardenkrachten beheerst. Stoer, met volle kracht vooruit, steekt hij de Rijn over met een kleine geladen duwbak voor de boeg, om daarna het grindgat van de Rijn bij km 810, net boven Wesel, in te varen. Hij verkijkt zich op de stroming en loopt met volle vaart vast op de bodem bij de ingang van het grindgat. Op de foto is te zien hoe hij al bezig is de duwbak los te krijgen door achteruit te slaan. Daar is hij nog geruime tijd druk mee geweest!

woensdag, 09.35 uur

Rheinberg wordt gepasseerd, waar Lehnkering-schepen worden geladen met zout uit de zoutmijnverderop. Het zout wordt aangevoerd met treinwagons die heen en weer pendelen tussen de mijn en de rivier.

De stuurhut van de Alvracht 11, met Jos aan het roer. De automatische piloot zat al op het schip toen Alvracht het kocht — als eerste binnen de rederij.

woensdag, 11.30 uur

We varen nu het Ruhrgebied binnen bij Walsum/Orsoy. Rechts liggen de lege duwbakken van de Hanielrederij voor anker, terwijl links in de afvaart de duw-eenheid Franz Haniel 10, nu Herkules X ENI 04004890, nadert. Deze behoorde destijds tot dezelfde rederij als de lege duwbakken rechts. Voor ons uit vaart al geruime tijd de duw-eenheid Stinnes-Schub I, nu Herkules XIII ENI 05501500.

Een Haniel-bunkerboot volgt ons.

Rechts ziet u verschillende schepen in de dalvaart, waaronder een motorvrachtschip van de grote Zwitserse Schweizerische Reederei AG uit Basel.

Zicht van achterkant stuurhut, u kunt links door de ramen de Stinnes-Schub I al dichterbij als bij de lege duwbakken,

woensdag. 12.00 uur

Op de bovenste foto het riviervak benedenstrooms van de Baerler Brücke is het een drukte van belang. Jos Telleman is dan helemaal in zijn element! De Stinnes-Schub I hebben we nu bijna ingehaald,…doordat we door de drukte in zijn volle schroefwater terechtkomen… en tegelijkertijd ook nog de zuiging van het tank-koppelverband Esperatank 4 – Oran (op de onderste foto rechts nog gedeeltelijk zichtbaar) ondervinden, verliezen we weer duidelijk terrein.
De Lehnkering-tanker Wedau die ook stroomopwaarts vaart (boven: rechts op de foto; onder al verder voor de Stinnes-Schub I), voert twee blauwe kegels en heeft dus ontplofbare lading.

woensdag, 12.45 uur

Pas drie kwartier later, zo’n 6 à 7 km verderop, lukt het ons de Stinnes-Schub I te passeren. Via de marifoon is afgesproken dat we de duweenheid aan zijn stuurboordzijde zullen oplopen. De duwboot heeft net z’n blauwe bord uitgeklapt om naar de andere wal over te lopen. Op de achtergrond de vestiging van Thyssen in Duisburg. Rechts is ook al een deel van de Rheinbrücke Duisburg-Homberg te zien.

woensdag, 13.00 pm

Jos Telleman koerst het schip verder stroomopwaarts langs de stad Homberg, “die Stadt im Grünen”. Hij draagt zijn zonnebril — geen overbodige luxe met de zon recht voor ons op het Rijnwater.

Gerhard en Tom werken intussen ijverig door op het dek, waar ze bezig zijn met het schilderen van alweer een onderdeel in een wirwar van afsluiters, leidingen, koppelingen en meer.

Duisburg-Ruhrort naar Zons

De reis gaat verder langs Homberg, Krefeld-Uerdingen en Düsseldorf richting Zons. De rivier is hier breed en druk bevaren.

woensdag, 14.30 uur

In de verte wordt het silhouet van Krefeld/Uerdingen zichtbaar, waar we het Ruhr gebied zo’n beetje gepasseerd zullen zijn. De tanker Jan Bart, evenals de Alvracht 11 een voormalige Shell-tanker, heeft ons zojuist bij km 768 opgelopen. Op dit riviervak mogen we weer “aan de verkeerde wal” varen, zoals alle op de
foto zichtbare schepen doen. Op het dek wordt nog steeds druk geverfd.

woensdag, 18.15 uur

Düsseldorf is een gezellige stad om langs te varen. Jos vaart hier bewust met het blauwe bord uit en dus dicht langs de oever van Düsseldorf, “want dat is zo gezellig”. Hij bekijkt alles in zijn kenmerkende houding: voeten op het stuurwiel.

woensdag, 18.20 uur

Inderdaad trekken we volop bekijks, want veel mensen zijn kennelijk uit hun werk nog even van het mooie weer gaan genieten langs de Rhein-promenade.

woensdag, 18.30 uur

De Van Ommeren-tanker Lindavia zit ons bij Düssldorf-Heerdt op de hielen. Nadat ik deze foto heb gemaakt, informeert de kapitein van de Lindavia via de marifoon “of ze er goed staan”. Op het bevestigend antwoord van Jos volgt een discussie met grappen en grollen over en weer over de schoonheid van ieders schip. En passant informeert Jos ook nog ten behoeve van mijn “administratie” welke naam de Lindavia eerst had. Nadat de Lindavia ons is voorbij gelopen, wordt onze tanker in de zelfde positie, nl. in hun schroefwater, ook op de foto
gezet. 

woensdag, 20.30 uur

Ook weer via de marifoon komt Jos te weten, dat de Alvracht 19 van boven nadert. Hoewel deze tegenligger nog achter een Rhein-bocht verscholen gaat, is er al druk contact via de marifoon met kapitein Frits Veldt. Jos kondigt hem al aan, dat er straks een statiefoto van zijn schip wordt gemaakt en of hij daar vast rekening mee wil houden bij zijn koers, dat hij z’n schip wel even keurig in orde moet brengen… Een kleine tien minuten later is deze foto een feit.

In het donker zijn we die avond, met het radar aan om tegenliggers tijdig te ontdekken, door gevaren tot we tegen 23.00 uur op stroom ten anker gingen bij het dorpje Zons. 

Zons naar Monheim

Op donderdag 23 april 1987 was het weer vroeg reveille, maar de mooie zonsopkomst en een paar stevige bakken koffie maakten dat bepaald geen straf. Die ochtend werd het laatste stuk stroomopwaarts afgelegd met onze lading bietmelasse. We varen o.a. langs de Bayervestiging in Dormagen.

donderdag, 08.30 uur

Aankomst op ons eindpunt, gemarkeerd door deze palen in de snel stromende rivier. Hier, in Monheim, niet ver van Keulen, bij km 707, zal de lading van boord gepompt worden. 

donderdag, 08.35 uur

Nadat we eerst 25 meter en een stukje hoger vanaf de bovenste paal het stuurboords anker hadden gezet, gingen we vastmaken aan de bovenste paal, waaraan ook de slang hangt waardoor de bietmelasse naar de wal zal
worden gepompt. 

donderdag, 08.40 uur

Op de bovenste en onderste foto wordt met de david de roeiboot te water gelaten,die de komende dag de belangrijkste verbindingsschakel met de wal zal zijn.

Maar voordat het zover is, gaan Jos Telleman en Jan van ’t Verlaat met de vrachtpapieren in roeiboot al wrikkend naar de wal, lopen vervolgens naar het kantoor van de Unifern-fabriek om die daar af te geven, en maakt Jan onderweg deze foto’s.

donderdag, 08.50 uur

Jos in de roeiboot wrikkend onderweg naar de wal.

Alvracht 11 afgemeerd, slang aangesloten en gereed om te lossen alleen nog toestemming krijgen van de fabriek.

Bord met de plaatsnaam Monheim Kreis Mettmann.

donderdag, 09.20 uur

Na een half uur keert hij en Jan terug en is het wachten op het sein “pompen” via de walkie-talkie, die hij van de fabriek meebrengt.

Lossen in Monheim

In Monheim wordt de bietmelasse gelost. De werkzaamheden verlopen vlot en de bemanning maakt het schip gereed voor de volgende etappe.

Foto 1 FOTO HIER

Foto 2 FOTO HIER

Van Hitdorf-Monheim naar Spyck – Laden van lijnolie

Na het lossen vaart de Alvracht 11 leeg richting Spyck. Daar wordt lijnolie geladen. Het laden verloopt snel en zonder problemen.

Foto 1 FOTO HIER

Foto 2 FOTO HIER

Terugreis naar Zwijndrecht– Aankomst

Met de lijnolie in de tanks vaart de Alvracht 11 terug richting Nederland. De rivier is druk, maar de omstandigheden zijn goed. De reis verloopt voorspoedig.

Na vijf dagen varen komt de Alvracht 11 weer aan in Zwijndrecht. De lijnolie wordt gelost en de bemanning maakt het schip gereed voor de volgende reis.

Foto 1 FOTO HIER

Foto’s en verslag: Jan van ’t Verlaat
Met dank aan de bemanning van de Alvracht 11